จะตามก้นฝรั่งหรือจะคลั่งไทย

ผมเบื่อพวกที่บอกว่านักวิชาการรุ่นใหม่ติดกรอบตะวันตก ไม่รู้จักคิดอะไรเองกันสักที เบื่อความเห็นประเภท เมื่อไหร่คนไทยจะเสนอทฤษฎีอะไรของตนเองสักที เอาแต่ทฤษฎีฝรั่งมาพ่นๆๆ

เมื่อวาน ในวิชามานุษยวิทยาภาษา ผมพยายามอธิบายแนวคิดของแดร์ริดาเรื่อง writing ว่าเป็นความพยายามวิพากษ์รากความคิดปรัชญาตะวันตก ด้วยการถอนโคนทัศนะที่ว่า การเขียนเป็นเพียงภาพแทนความจริงขั้นที่สอง เป็นรองจากการพูดซึ่งถือว่าอยู่ชิดติดกับความคิดมากกว่า แล้วเขาเสนอว่า การเขียนนั่นแหละก่อให่เกิด (แต่ก็ไม่ใช่แหล่งกำเนิดของ) ความคิดและการพูด

ผมจะข้ามข้อถกเถียงที่ว่า ที่สุดแล้วแดร์ริดาก็ยังไม่สามารถหลุดออกไปจากแนวคิดแบบตะวันตกได้ เพราะคนเถียงแบบนี้ก็คงไม่ได้ใส่ใจอ่านแดร์ริดาจริงจัง เนื่องจากเขาเองก็บอกว่ามันไม่หลุดได้ง่ายๆ หรอก ตราบใดที่ยังไม่มีภาษาใหม่ที่ดีกว่านี้ในการเถียงกับปรัชญาตะวันตก และจะไม่ลงรายละเอียดว่า นักวิชากาไทยบางคนเข้าใจแดร์ริดาผิดแบบกลับหัวกลับหาง เพราะไม่ใช่เรื่องที่อยากเขียนถึงตอนนี้

แต่ที่รำคาญคือ พวกที่บอกว่านักวิชาการไทยรุ่นใหม่ยังเห่อตะวันตก คนที่พูดอะไรแบบนี้คงไม่เคยอ่านงานใหม่ๆ ในแวดวงวิชาการ ไม่ว่าจะในทางปรัชญา วรรณคดีวิจารณ์ ประวัติศาสตร์ มานุษยวิทยา รัฐศาสตร์ และเชื่อว่่าแม้แต่สังคมวิทยา หรือกระทั่งสังคมสงเคราะห์ ก็มีกระแสวิพากษ์ตะวันตกอย่างถอนรากถอนโคนด้วยกันทั้งนั้น

ในแวดวงมานุษยวิทยา ผมพูดกับเพื่อนๆ และนักศึกษาอยู่เสมอๆ ว่า ไปดูชื่อนักมานุษยวิทยาที่เป็นแนวหน้าตั้งแต่ทศวรรษ 1990 เป็นต้นมา ล้วนมีแต่ชื่อแปลกๆ ล้วนมาจากชายขอบของอารยธรรมโลก มาจาก “โลกนอกตะวันตก”

มานุษยวิทยาอาจเป็นสาขาหนึ่งที่อ้าแขนรับนักวิชาการชายขอบเข้ามาเป็นแนวหน้ากระแสหลักอย่างเอาจริงเอาจัง ทั้งที่ก่อนหน้านี้มานุษยวิทยาคือวิชาของเจ้าอาณานิคมตะวันตก ที่ฝึกชายชั้นกลางผิวขาวให้แปลวัฒนธรรมอื่นให้ผู้อ่านผิวขาวเข้าใจ

ความเปลี่ยนแปลงนี้กำลังคืบเข้ามาในอาณาบริเวณศึกษา มาสู่เอเชียตะวันออกเฉียงใต้ศึกษา ซึ่งผมเคยเสนอมาแล้วว่าให้แทนที่ด้วย “เพื่อนบ้านศึกษา” และกำลังจะเสนออีกครั้งในวันจันทร์ที่ 3 กันยายนนี้ ที่มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ ท่าพระจันทร์

สำหรับบัณฑิตใหม่ของธรรมศาสตร์ หวังว่าพวกท่านจะไม่หวนกลับไปติดกรอบเกลียดฝรั่งคลั่งไทย เกลียดตะวันตกพกไอโฟน (และเกลียดนักการเมืองจัญไรแต่ก็ไม่อยากจ่ายภาษี)

มันยากที่จะอยู่ในยุคสมัยที่การวิพากษ์ความอับจนหลายๆ อย่างของความคิดสมัยใหม่กำลังเบ่งบานอย่างคึกคักทั่วโลก แต่ชาวสยามส่วนใหญ่ยังอยู่กับแรงศรัทธาเหนือเหตุผล

หากบัณฑิตใหม่จะไม่ถึงกับต้องติดตามความรู้ใหม่อย่างใกล้ชิด ก็ขอให้นับดูว่า ในแต่ละวันมีตัวหนังสือตกถึงสมองท่านไปกี่บรรทัดแล้วหรือยัง

บันทึกเมื่อ 28 สิงหาคม 2555 (สำหรับบัณฑิตใหม่ธรรมศาสตร์)

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s

%d bloggers like this: