ของขึ้น ในฐานะการแสดงออกทางวัฒนธรรม

บันทึกสั้นๆ แก้เบื่อขณะนั่งรถสวัสดิการมหาลัยกลับบ้าน ถึงข้อสังเกตที่ได้จากชั้นเรียนเมื่อสัปดาห์ที่ผ่านมา มีนักศึกษาคนหนึ่งเก็บข้อมูลทำวิจัยเรื่องการสักยันต์ ว่าเราจะอธิบายอาการ “ของขึ้น” ของคนที่สักได้อย่างไร ผมลองเสนอการตีความให้นักศึกษาคิดต่อดังนี้

อาการของขึ้นไม่ใช่ภาวะทางจิตใจอย่างเดียว แต่มี culture เพราะคนของขึ้นจะเป็นลิง เป็นอะไร ก็จะร้อง แสดงท่าทางเลียนแบบสัตว์ เสียงร้อง แบบที่สังคมนั้นๆ เข้าใจ ถ้าคนญี่ปุ่นเข้าทรงอีกา ต้องร้องต่างจากคนไทยแน่นอน

การทรงหรือของขึ้น จึงอาจเป็นปฏิกิริยาทางวัฒนธรรม ที่อยู่ระดับจิตไร้สำนึก ไม่ทันรู้ตัว เหมือนการพูด เป็นวัฒนธรรม แต่มันเป็นการแสดงออกที่เราไม่ทันรู้ตัว ความเป็นหญิงเป็นชาย และการแสดงออกทางอารมณ์แบบหญิง ชาย ต่างกัน เป็นผลจากวัฒนธรรม แต่ไร้สำนึกเช่นกัน

อาการของขึ้นไม่ได้เป็นกันทุกคนเพราะอะไร น่าจะเป็นเพราะแต่ละคนฝึกจิตใจมาไม่เหมือนกัน ฝึกการแสดงออกมาไม่เหมือนกัน แม้จะมีความเชื่อเหมือนกัน แต่ก็ฝึกได้ เช่นเดียวกับการเรียนรู้อื่นๆ ที่ฝึกฝนได้ จนเมื่อเรียนู้แล้ว ก็ทไปโดยไม่ได้สำนึกถึงมัน

แต่บางคนควบคุมไม่ได้ จึงเกิดปฏิกิริยาแบบของขึ้น เหมือนการแสดงออกทางอารมณ์ บางคนควบคุมอารมณ์ได้ ไม่ร้องไห้ง่าย ไม่หัวเราะง่าย ไม่โกรธง่าย บางคนควบคุมไม่ได้ เด็กยังควบคุมการขับถ่ายไม่ได้ หรือผู้ชายที่ควบคุมอารมณ์โกรธไม่ได้

ดังนั้น อาการของขึ้นจึงเป็นวัฒนธรรม และขึ้นกับการฝึกฝน

บันทึกเมื่อ 15 กุมภาพันธ์ 2556

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s

%d bloggers like this: